Vadeli İşlem Sözleşmeleri Nelerdir?

Yeni yatırıma başlayacak olanlar için vadeli işlem sözleşmeleri nelerdir tüm detaylarıyla anlatıyoruz.

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Nelerdir?Finans piyasalarında vadeli ve vadesiz olarak alım – satım işlemlerinin gerçekleştirildiği bilinmektedir. Acemi yatırımcılar için günümüzde VİOP aracılığıyla işlemleri yapılan vadeli işlem sözleşmeleri hakkında bilgileri bu yazımızda detaylı bir şekilde anlatacağım.

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Hakkında Bilgi

Vadeli İşlem Sözleşmeleri Hakkında Bilgi Özellikle borsa piyasasında kullanılan vadeli işlem sözleşmeleri yatırımcıların kendilerini korumak amacıyla kullandıkları bir yöntemdir. Vadeli işlem sözleşmeleri; önceden belirlenen vade, fiyat, miktar, mal, döviz veya kıymetli madenin ileri ki bir tarihte alış ve satışının yapıldığı durumunu sağlayan sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler piyasalar içerisinde özellikle emtialarda kullanılsa da dövizler ve kıymetli evraklarda da kullanılmaktadır. Bunların yanında yatırımcıların kendi ihtiyaçlarına göre de şekillenebilmektedir. Bu şekillenmeler sonucunda kredi riskleri, hava durumu gibi durumlarda da kullanılabilmektedir. Borsada yatırım yapılırken nelere dikkat edilmeli bu yazımızdan öğrenebilirsiniz.

Vadeli İşlem Sözleşmeleri‘nin yapıldığı piyasaların iki adet fonksiyonu mevcuttur. Riskten korunma ve geleceğe yönelik fiyatların tahmin edilmesi bu fonksiyonları oluşturur. Gelecekte oluşabilecek fiyatlar hakkında tam bir bilginin olmaması, bu bilgisizlik sonucunda da yatırımcıların kendini riske atmak istememesi bu sözleşmeleri kullanmalarına sebep olur. Sözleşmelerde belirlenen vade ve fiyat, o dönemde oluşacak fiyat dalgalanmalarından korunmasına böylelikle risklerinin de oluşmamasına sebep olmaktadır. Riskten korunma işini yapabilmek için yaptıkları sözleşmelerde yatırımcılar piyasaya şöyle bir mesaj vermektedir. “O tarihte, yatırım aracının fiyatı düşecektir. Ben böyle bir beklenti içerisinde olduğum da düşük fiyattan korunmak için alım ve satımını bugünden yapıyorum.” şeklinde bir düşünce ortaya atmış olur. Bu durumda geleceğe yönelik fiyatların şekillenmesine neden olmaktadır. Bu sebeple yapılan vadeli işlemlerin piyasaya sağladığı bu iki fonksiyon önemlidir.

Vadeli İşlem Sözleşmelerinin Amaçları

Vadeli İşlem Sözleşmelerinin AmaçlarıVadeli işlem sözleşmesi yapmak isteyen yatırımcılar farklı seçenekler ile bu sözleşmeleri kullanmaktadır. Piyasalarda yatırımcıların bu sözleşmelere başvurmasında korunma, spekülasyon ve arbitraj amacı yatmaktadır. Bu üç amaç doğrultusunda yapılan işlemler risklerin transfer edilmesidir. Yaşanacak fiyat dalgalanmalarından olumsuz etkilenmek istemeyen yatırımcılar, oluşacak fiyat riskini spekülatörler üzerine aktarır. Vadeli işlem sözleşmelerinde genelde yatırımcılar korunma yani hedging amacıyla gerçekleştirir.

Korunma (Hedging) Amacı ile Vadeli Sözleşmeler

Piyasalarda yaşanan olumsuz durumlar yatırım aralarının fiyatlarına olumsuz olarak yansımaktadır. Bu sebeple yatırımcılar gelecek yönünde piyasa, ekonomik beklentiler gibi araştırmaları yaparak oluşacak fiyatlar hakkında fikir sahibi olurlar. Bu durumda eğer olumsuz bir beklenti içine girmişlerse bugünden önlem almak isterler. Bu sebeple bu riski göze almak istemeyen yatırımcılar, vadeli işlem sözleşmeleri yaparak kendilerini koruma altına alırlar.

Spekülatif Amacı ile Vadeli Sözleşmeler

Vadeli piyasalar içerisindeki amacınız korunmak değil ise spekülatif olarak anlaşılır. Bu işlemleri gerçekleştiren kişilere spekülatör denir. Spekülatörler riskten korunmak amacıyla işlem yapan kişilerin riskini üstlenir ve vadeli işlem piyasasında yer alır. Spekülatörler korunma amaçlı işlem yapan yatırımcıların risklerini üstlendiklerinden, onların düşüncelerinden farklı şekilde işlemleri gerçekleştirmektedirler. Bu durumda riske olan isteklerini ortaya koymaktadır. Spekülatörler piyasa içerisinde bulunduğunda katılımcı sayısında artışlar gerçekleşir. Bu durumda piyasanın likiditesini sağlamaktadırlar.

Arbitraj Amacı ile Vadeli Sözleşmeler

Arbitrajcılar yatırım yapmadan kazanç sağlamak isteyen katılımcıları belirtir. Amaçları spot piyasası ile vadeli işlem piyasası arasındaki fiyat farklılıklarından yararlanmaktır. Spot piyasasındaki fiyat ile vadeli işlem piyasasındaki fiyatlar arasındaki farktan taşıma maliyetlerinin de çıkarılması ile eğer kazanç oluşuyorsa bu işlemler gerçekleştirilir. Bu işlemleri de piyasalar arasında birinden düşük fiyattan alırken diğerinde yüksek fiyattan satmaktır. İşlemler aynı anda gerçekleştiği için; yani bir piyasada alım yaparken diğer piyasa da satım yaptığı için açıkta bir pozisyon meydana gelmez. Pozisyonunun olmaması da arbitrajcıların riskinin olmadığı anlamına gelmektedir.

Vadeli İşlem Sözleşmelerinin Faydaları

Vadeli İşlem Sözleşmelerinin FaydalarıVadeli işlem sözleşmelerinin faydaları arasında, belirttiğimiz gibi riskten korunmaktır. Gelecekte oluşabilecek olumsuz fiyat dalgalanmalarına karşı korunma sağlar. Böylelikle yapılan alım ve satımlarda risk ortadan kalmış olur. Bunun yanında bugünden pozisyon yaratan yatırımcılar, ithalat, ihracat yapanların, bankacıların, portföy yöneticilerinin ve yatırımcıların önlerini görmelerine sebep olur. Bu sebeple kendi pozisyonlarında ve risk yönetimlerinde yardımcı olmaya sebep olmaktadır. Bununla birlikte yatırımcılar vadeli işlem sözleşmeleri yaparken spot piyasaya göre daha küçük sermayeler ile işlem yapabilme seçeneğine sahiptir. Spot piyasalarda yapılan işlemlerde pozisyonlarınızda işlem tutarının tamamı tahsil edilirken, vadeli işlem piyasalarında sözleşmenizde belirtilen tutardan daha küçük miktarla işlem yaparsınız.

Vadeli İşlem Sözleşmelerinin Çeşitleri

Vadeli İşlem Sözleşmelerinin ÇeşitleriFarklı amaçlar ile yapılan vadeli işlem sözleşmelerinde dört çeşit mevcuttur. Bunlar futures, forward, swap ve opsiyon olarak dört şekilde yapılmaktadır.

Futures Sözleşmeleri

Futures sözleşmeleri; riskte korunmak amacıyla belir bir standarda bağlanmış, borsa gibi organize olmuş piyasalarda yapılabilen sözleşmelerdir. Sözleşmenin fiziki bir teslimat zorunluluğu yoktur. Bellir bir teminat ile zorunlu tutulur. Aynı zamanda kaldıraç etkisi, vadeye kadar nakit akışı, hak ve yükümlülük birlikteliği bu sözleşmeler için mevcuttur. Bu sözleşmelerde yaptığınız işlemlerden kar mı zarar mı ettiğiniz işleminizin sonucunda belli olur.

Forward Sözleşmeleri

Forward sözleşmeleri; vadeli işlem sözleşmelerinin asıl yapılma nedeni olan riskten korunma ile belir bir standarda bağlı olmayan, fiziki teslimatının zorunlu olduğu bir sözleşme türüdür. Belli bir teminat zorunluluğu ve vadeye kadar nakit akışı yoktur. Ayrıca kredi riski, hak ve yükümlülük birlikteliği vardır. Bu sözleşmelerin yapılması için illa borsa piyasası olmak zorunda değildir. Yapılan işlemlerde taraflar birbirlerini tanımazlar.

Swap (Takas) Sözleşmeleri

Swap sözleşmeleri; belir bir zamanda gerçekleşen faiz ödemelerini ya da para farklı para birimlerini tarafların karşılıklı olarak değiştirdikleri sözleşme çeşididir. Faizlerde ya da dövizlerde meydana gelen risklerin azaltılması için uygulanan sözleşmelerdir. Swap sözleşmeleri farklı piyasalarda işlem yapmayı sağlar. Yatırımcıların üstlendiği risklerin azalmasına ya da yok olmasına sebep olmaktadır.

Opsiyon Sözleşmeleri

Bu sözleşmeler yatırımcıya belli opsiyonlar tanır. Ödenecek tutar bellidir ve belli bir vadeye kadar alım ve satımını sağlar. Opsiyon sözleşmelerindeki amaçta riskten korunmaktır. Standart bir sözleşmeye sahiptir. Teminat zorunluluğu ve vadeye kadar nakit akışı satıcı için mevcuttur. Kaldıraç etkisinin bu sözleşmede de geçerlidir. Kredi riski, hak ve yükümlülük birlikteliği yoktur. Alım ve satım opsiyonu olmak üzere iki türlü opsiyon sözleşmeleri mevcuttur.

Vadeli işlem sözleşmelerini kullanan yatırımcılar kar edebileceği gibi zarara da uğrayabilir. Bu işlemlerin kararları verilirken araştırmaların iyi yapılması önemlidir. Bugünden anlaşma yaptığınız fiyatlardan daha yüksek fiyatlar gerçekleşebilir ve böylelikle aradaki fark sizin kaybınız olabilir. Gelecekte oluşacak fiyatlar ve dalgalanmalar konusunda kesin bilgiler olmadığı, sadece beklentiler üzerine kurulduğu için sözleşmenize konu olacak yatırım araçlarını iyi araştırmalı, analizlerinizi etkin gerçekleştirdiğinize emin olmanızda fayda vardır.

Paylaş...Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir